Басты бетБЫЛАЙША АЙТҚАНДАЕЛ ІШІЖАҢАЛЫҚТАРҚОҒАММӘДЕНИЕТРУХАНИЯТ

Дара оқушыдан доцентке дейін

БИІКТІ БАҒЫНДЫРҒАН БІЛІМ ИЕСІ

Сарысудың сайын даласында салқам уақыт талай тарихи тұлғалар мен таланттарды тудырғаны рас.   Сарыжағал мекен Сарысудан арқырап шыққан ақындар оны өлеңді өлке ретінде танытса, ғалымдары оқу мен білімнің озат ордасы ретінде атын алысқа шығарып жатты.  Ал, қойнауынан қазылған қазба байлығы қазынасына айналып,  өнеркәсіпті өлке өз алдында  брендке айналып кеткелі қашан. Тоқтап қалған толқынның суретіндей бұйра құмдары бұйығып жататын  қасиетті даланың басынан сипап жел соғып тұрады. Желмен жеткен жұпарды жұтып, туған жердің топырағынан талай шәкірт түледі емес пе.  Соның бірі –  Гүлнәзия Түгелбаева. Біз айтқалы отырған кейіпкер білім жолында биік белестерді бағындырды. Ал, бүгінгі білімпаз ұрпақ ағарту ісіндегі алдыңғы буын өкілдері мен таланттарын тануы тиіс. 

Алдымен өмірбаяны жайлы айтайық.  Біліммен ырыс қазған Гүлнәзия Түгелбайқызы 1952 жылы ақпан айының 15-ші жұлдызында Жамбыл облысы, Сарысу ауданы, Жайлаукөл ауылында өмірге келген. Осылайша, ақпанның аязында дүние дидарын көрген болашақ ғылыми қызметкер асқаралы Алматы асты. Ал,  1968 жылы Қазақ мемлекеттік қыздар педагогикалық Институтының “Физика-математика” факультетінің «Физика» мамандығына оқуға түсіп, 1972 жылы үздік дипломмен бітірген. Оған мемлекеттік емтихан комиссиясының 1972 жылғы 30 маусымдағы шешімі бойынша  «физика  пәнінің мұғалімі»  біліктілігі берілді.

1968 жылы көрші Талас ауданы, Майтөбе ауылында Кеңес Одағының Батыры Амантай Даулетбеков атындағы орта мектебін “Алтын медальмен” бітіреді. Сол жылы Қазақ мемлекеттік қыздар педагогикалық институтына оқуға түсіп, сабағын өте жақсы оқып, факультеттің қоғамдық өміріне белсене қатысқаны үшін 3 курстан бастап Лениндік стипендия иегері бола жүріп, институтты тәмамдады.

Гүлнәзия Түгелбайқызы жоғары оқу орнын үздік дипломмен тәмамдаған соң, институттың Ғылыми Кеңесінің ұйғарымы бойынша 2 жылға стажер-зерттеуші ретінде Қазақ Ғылым Академиясының Органикалық Катализ және электрохимия ғылыми зерттеу институтына жіберіледі. Ол жерде Социалистік Еңбек Ері, химия ғылымдарының докторы, академик Д.В.Сокольский мен химия ғылымдарының докторы, профессор Қ.К.Күзембаевтың басшылығымен ғылыми тағылымнамадан өтеді. Ол өзіне тән еңбекқорлығы мен білімділігінің арқасында аспирантураға түсіп, радиоактивті және – сәулелерінің катализаторлардың белсенділігін арттыру қасиеттеріне тигізетін әсеріне ғылыми зерттеу жұмыстарының жүргізеді. 1978 жылы «Влияние радиоактивных излучений на каталитические свойства палладиевых катализаторов в реакции гидрогенизации непредельных соединений» тақырыбы бойынша Мәскеудегі ССРО Ғылым Академиясының Физика-химиялық институтынан алдын-ала қорғаудан өтіп, 27 жасында табыспен кандидаттық диссертация қорғайды. Осылай Гүлнәзия Түгелбайқызына Қаз ССР  Ғылым Академиясының Органикалық катализ және электрохимия институты   Ғылыми Кеңесінің 1979 жылы сәуір айның 24 жұлдызындағы  шешімі бойынша “Химия ғылымдарының кандидаты” ғылыми дәрежесі берілді.

1979 жылдан бастап, «Теориялық физика мен физиканы оқыту әдістемесі» кафедрасында физика пәнін оқыту әдістерін, ғылыми-зерттеу жұмыстарының қыр-сырын жете меңгеріп, қатардағы ассистенттен аға оқытушы, доцент, білікті педагог, қабілетті зерттеуші-ғалым, студент жастар үшін жетекші тәлімгер-ұстаз деңгейіне көтерілді. Ол білім алушылармен  оқу-тәрбие жұмыстарымен қатар, оқу-әдістемелік құралдар мен оқулықтар жазды.1991жылдың қаңтар айында ССРО   Халыққа білім беру комитетінің шешімі бойынша  “Теориялық физика және физиканы оқыту әдістемесі кафедрасының доценті” ғылыми атағы берілді.

Доцент Түгелбаевафизика курсының негізгі бөлімдері: атомдық физика негіздері, ядролық физика және элементар бөлшектер физикасы, астрономия, космонавтика негіздері бойынша дәріс оқып, практикалық және дәрісханалық сабақтар жүргізеді, оның өткізген дәрістері  жоғары ғылыми- әдістемелік деңгейде өтеді. Ол өтілетін сабақтардың мазмұнын, сапасын, қазiргi кездегi жаңа технологияларды пайдаланып үнемi жетiлдiрiп отырады.

Доцент Г. Түгелбаева факультетте ғылыми-әдістемелік кеңесінің төрайымы болды. Сонымен қатар ҚР Білім  және ғылым министрлігі тарапынан мемлекеттік аттестаттау комиссия мүшесі болып, Республикамыздың жоғары оқу орындарын тексеру комиссияларының құрамында болды,  университеттің тексеру комиссиясының ішкі аудиторысаналды.

2007 жылдың қырқүйек айынан бастап,  2014  оқу жылына дейін Қазақ мемлекеттік қыздар педагогикалық университетінің  Кеңсе және тіркеу бөлімінің бастығы қызметін атқарады. Университеттің кредиттік оқыту технологиясына көшуіне байланысты Болон үрдісінің талаптарына сай оқу үдерісіне қатысты нормативтік құжаттарды әзірлейді.

Гүлнәзия Түгелбаеваның басқаруымен «Академиялық политика», «Эдвайзер туралы ереже», «Кредиттік оқыту технологиясына қатысты білім алушылардың үлгерімі, бағалау ережесі, оқуға қайта қабылдау, академиялық демалыс беру т.б». ережелерді Білім және ғылым министрлігінің заңдарына сәйкес дайындады. Университетте алғаш рет «Универ» жүйесінің ендірілуіне байланысты оның базасын жасауда ат салысты. Өзі басқарып отырған  6 факультетке жауап беретін тіркеуші-әдіскерлердің көмегімен барлық білім алушылардың оқу жетістіктері мен жеке мәліметтері енгізіліп, «Универ» жүйесі іргетасының қалануына өз үлесін қосты.

Ол  өзінің кәсіби деңгейін үнемі көтеріп отырады. Мәселен,  алыс-жақын шет елдерге барып, ғылымдағы шеңберін кеңейту бойынша түрлі сертификаттар иеленген.   Доцент Гүлнәзия Түгелбайқызы – Чехия, Жапония, Түркия, Ресей, Латвия, Украина, Өзбекстан, Қазақстанда өткен халықаралық, республикалық конференциялар мен Халықаралық симпозиумдарға, конгресстерге  қатысқан. Жыл  сайын студенттердің ғылыми жұмыстарына жетекшілік жасайды, олар дипломдар мен алғыс хаттар алып, ғылыми мақалаларын жариялаған. 100 –ден астам ғылыми мақалалары, оқу-әдістемелік нұсқаулары, оқу құралдары  жарық көрген. Жарияланымдары  Білім және ғылым саласындағы бақылау комитеті ұсынған журналдар, Scopus, халықаралық конференцияларда жарық көрген,  Мәскеуден 2 авторлық куәлік алған. 2000-2018 жылдар аралығында Қазақ Британ университеті, Халықаралық Бизнес университетінде, №103 Алматы қаласы лицейінде қосымша жұмыста лектор қызметін атқарады.

Тәуелсіз Қазақстанның рухани және әлеуметтік дамуы жолында қол жеткен табыстары және оның гүлденуіне қосқан зор үлесі үшін доцент Г. Түгелбаеваға    ҚР ғылымы мен біліміндегі жетістіктері үшін 2008 жылы «Ы.Алтынсарин атындағы белгімен»; 2012 жылы «Университеттің үздік қызметкері» төс белгісімен; 2014 жылы университеттің 70 жылдық мерейтойына орай, Қазмемқызпу дамуына сіңірген еңбегі үшін «Құрмет белгісі»; «Ұлағат» медалымен; Білім және ғылым министрлігі мен ректордың Құрмет Грамоталарымен марапатталған.

Білім бәйгесінде аты озған, дара жолы бар Гүлназия ханым бүгінде 3 бала тәрбиелеген ардақты ана, 7 немеренің әжесі. Жан-жары да аядай ауылдан білім жолына бірге шыққан қанаты еді.  Жұбайы – Тыныбек Сералин, “Техника ғылымдарының кандидаты” (1993 жылы 45 жасында қайтыс болған). Үлкен қызы Жанар Тыныбекқызы – Әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық Университетінің заң факультетін бітірген; Ұлы –   Алмат Тыныбекұлы аталған университеттің шығыстану  факультетін тәмамдаған. Кенже қызы –  Назгүл Тыныбекқызы, Алматы қаласының №128 мектебін анасындай «Алтын белгімен» бітіріп, “Қазақ-Британ техникалық университетінің” ақпаратты технологиялар факультетін үздік дипломмен тәмамдап, аталмыш университеттің магистратурасын бітірген.

Бүгінде осындай оқу-білімге құмар отбасында ұрпақтар жалғастығының кемел көрінісі де Шығыстан шыққан күн көзіндей көрініп келеді.   Олай дейтініміз немересінің үлкені Рамина да әжесіне тартып, орта мектепті «Алтын белгімен» бітірді. Бүгінде Франция елінде білім алуда. Әйгілі “Эйфелі” бар Еуропа елі қазақтың қаршадай қызына қарап “Болар бала – бесіктен” деп тұрғандай.  Бұл – инемен құдық қазған жастың бесіктен бойға дарыған білімпаздығы десек, бір жағынан көзі ашық, көкірегі ояу ортада алдыңғы толқынды өкшелей қуған қасиеті, қадамы.  Дала даналарын тарих бетіне бейнелеген Сарысу, Талас топырағы әлі талай талапты жасты  тудырары  сөзсіз. 

Данияр Әлімқұл

 

Тегтер

Related Articles

Добавить комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован.

Close